Spoina

W "Spoinie", powieści brawurowo domykającej tryptyk Irminy Kosmali, trafimy do Gniezna i jego jądra ciemności - "Dziekanki" - szpitala psychiatrycznego naznaczonego cieniem nazistowskiej akcji "T4". To tu, w miejscu maksymalnego napięcia między historią a psychiczną traumą, obłęd przestaje być anomalią, a staje się logiczną odpowiedzią na świat pozbawiony empatii. 

W tej polifonicznej opowieści, rozpiętej między wiwisekcją a halucynacją, towarzyszą bohaterowi groteskowe figury Hioba, Chopina czy Schopenhauera. Prowadzą one z Apejronem bolesne dialogi o winie i odpowiedzialności. 

Powieść splata ze sobą trzy narracje i trzy różne światy, sugestywnie malując obraz wojennej zagłady pacjentów w ramach akcji "T4". Kosmala buduje wstrząsający kontrast między autentycznymi postaciami tamtego czasu. Z jednej strony ukazuje doktora Wiktora Ratkę i jego mroczną metamorfozę: od prawego, ambitnego lekarza do wykonawcy nazistowskiej polityki eksterminacji, czyniąc z "Dziekanki" poligon doświadczalny dla przyszłych obozów zagłady. Z drugiej strony stawia postać Kazimierza Filipa Wazego, symbol niezłomności i wielkiej miłości do Olgi Boznańskiej. 

Kosmala pokazuje, że to właśnie w twórczości, w akcie widzenia i nazywania świata, rodzi się opór wobec śmierci zadekratowanej rozkazem. 

"Spoina" stawia gorzką, lecz konieczną tezę: tam, gdzie historia unicestwia, sztuka ocala sens. 

Dawid Jung

Kraj produkcji: POLSKA