Wujek Stasiu

O świątobliwym życiu i męczeńskiej śmierci księdza Stanisława Musiała męczennika za Wiarę i Ojczyznę.

Tędy wędrował przez rok ksiądz Stanisław, tymi brukowanymi zaułkami zanurzającymi się z jednej strony w gęstwę staromiejskiej zabudowy, a z drugiej prawie zwisającymi nad lustrem rzeki ciągami kamieniczek, jakby „po kostki” zanurzonych w wodzie wśród kaczek i tataraków, co temu fragmentowi miasta między większym jazem na ulicy Mennica a mniejszym, który u stóp Fary toczy spienione wody w dół, ku wysepce Świętej Barbary nadało chlubne, acz nieco przesadne miano „Wenecji Północy”. Szczupłą sylwetkę młodego wikarego z twarzą pochyloną nad stronicami brewiarza zapamiętał niejeden tutejszy wiekowy kamień młynów i nadrzecznych gospód, czy stary domek zakrystiana obok huczącego dniem i nocą jazu. Może i tu, pod źródełkiem cieknącym po skałkach w kamiennej grocie, gdzie pod figurą Matki Bożej klęczy mała Bernadetka, przysiadł nie raz w zadumie, nie chcąc jeszcze wracać do swego pokoju przy Farnej 8, gdzie kwaterowano wikarych.



Gusen 28.10. 1940... „Kochana Siostro!..”  (...) Ten list jest poszatkowany nożyczkami cenzora, prześwitują linijki wycięć, gdzie widocznie pojawiły się „treści wywrotowe”. A jakie wywrotowe treści mógł przemycić więzień obozowy zepchnięty na dno ziemskiego piekła? Jaką niebezpieczną dla Trzeciej Rzeszy informację? Że tęskni za jasnym niebem, na którym rysuje się wieżyczka kościoła w Bieganowie? Że żałuje dzieci, których w tym roku nie poprowadził do I Komunii Świętej? I brak mu skrzypu parkietu w gabinecie? Kwakania kaczek na stawie? Zapachu jabłek w sieni, pewnie jeszcze ostatnie czerwienieją tu i ówdzie, w trawie za plebanią?



Grzegorz Musiał, "Wujek Stasiu" (fragmenty)



Autor tej publikacji — bratanek ks. Stanisława Musiała — wykonał mrówczą pracę i pięknym językiem opowiedział losy ks. Stanisława Musiała, jak również w szerokim kontekście opisał losy całej rodziny. Dodatkowo ukazał tło społeczno-gospodarcze regionu, w którym mieszkała rodzina. [...] Poznajemy tam niezwykle barwny i najbliższy prawdzie opis wydarzeń z życia śp. ks. Stanisława Musiała. Dowiadujemy się o szczegółach z jego dzieciństwa, okresu młodości, przygotowania do kapłaństwa i bogatego życia kapłańskiego, zakończonego męczeńską śmiercią w Dachau w dniu 24 grudnia 1940 roku. Postać ks. Stanisława Musiała, który miał okazję uciec z więzienia i w ten sposób uniknąć wywózki do obozu, a tego nie uczynił ze względu na konsekwencje (wiedział, że przez jego ucieczkę zginie kilku współwięźniów), jest przykładem heroiczności i odpowiedzialności za drugiego człowieka. Podejmuje on niełatwą decyzję „swoje życie czy życie innych”. Rezygnuje z ucieczki, a będąc w obozie, zachęca współwięźniów do modlitwy za oprawców, o czym wspominają świadkowie. 



Słowo od Biskupa Bydgoskiego ks. dr. Krzysztofa Włodarczyka (fragment)



Ofiara z życia złożona przez ks. Stanisława nie była przypadkowa, nie była również sumą wypadków i okoliczności działań wojennych, ale była świadomą i dobrowolną ofiarą złożoną dla ratowania bliźniego. „Ja tego zrobić nie mogę (…) za ucieczkę jednego więźnia rozstrzelają trzech (…). Nie mogę narazić na śmierć trzech moich przyjaciół i towarzyszy niedoli, aby samemu się wyratować. Nie pozwala mi na to mój honor i sumienie chrześcijańskie.” Słowa wypowiedziane przez ks. Stanisława, w chwili, gdy proponowano mu realną szansę ucieczki, są najlepszym dowodem, że mamy do czynienia z wyjątkowym człowiekiem, który znał wartość ludzkiego życia i życie drugiego przedkładał nad swoje. Można by się pokusić o stwierdzenie, że jest to jeszcze jeden kandydat na ołtarze, którego Kościół w niedalekiej przyszłości postawi nam jako wzór świętości. Bez wątpienia jest to postać, którą należy bliżej poznać i na nowo odkryć. Jest jeszcze jednym z wielu „nieznanych żołnierzy wielkiej sprawy Bożej”, który dzięki trosce i staraniom wielu osób (...) stanie się docenionym, a jego życie, dzieło i męczeńska śmierć niezapomniane (...) przez kolejne pokolenia Polaków.



ks. dr Paweł Hoppe — przedmowa (fragment)